We leven in een tijd waarin iedereen het druk heeft en alles snel moet – ook in onze communicatie. Gesprekken zitten vol niet uitgesproken verwachtingen, waarbij de spreker ervan uitgaat dat de ander aan een half woord genoeg heeft. En wanneer een boodschap niet goed is aangekomen, wordt de schuld al snel bij de ontvanger gelegd: “Jij begrijpt mij niet.”

In geschreven berichten, zoals appjes, worden vragen en antwoorden vluchtig getypt: kort, met veel afkortingen en vaak zonder nog even terug te lezen. Er wordt vanuit gegaan dat de boodschap wel duidelijk is en dat de ontvanger wel begrijpt wat er bedoeld wordt. Zo wordt vaak veel bedoeld, maar weinig expliciet gezegd.

” Maar is het eigenlijk wel zo vanzelfsprekend dat iemand jou begrijpt, als jij zelf onduidelijk communiceert?“

Autisme en communicatie

Onduidelijke communicatie kan voor iedereen lastig zijn, maar voor mensen met autisme in het bijzonder. Het kan bij hen gemakkelijk leiden tot verwarring en stress, en zelfs leiden tot onverwachte reacties, blokkeren of ongewenst gedrag. Niet voor niets wordt autisme soms een taalstoornis genoemd.

Mensen met autisme:

• nemen taal vaak letterlijk en reageren alleen op wat er wordt gezegd of gevraagd.
• hebben moeite met beeldspraak, ironie en dubbelzinnigheden.
• kunnen niet “tussen de regels door lezen” en missen daardoor impliciete boodschappen.

Wat voor de zender vanzelfsprekend of logisch lijkt, kan voor de ontvanger juist verwarrend of overweldigend zijn. Het is daarom zinvol om jezelf de vraag te stellen: bij wie ligt de ‘stoornis’ eigenlijk?

Communiceren doe je samen

Het gaat er niet om een schuldige aan te wijzen. Belangrijker is dat we ons allemaal bewuster worden van hoe we met elkaar communiceren, wat het doel is en met wie we in gesprek zijn. Communicatie is immers tweerichtingsverkeer, dus:

• Spreek uit wat je bedoelt.
• Gebruik concrete taal, zonder vage hints of aannames.
• Luister actief en stel vragen om te checken of de ander jouw boodschap heeft begrepen zoals jij die hebt bedoeld.

Iedereen heeft een eigen referentiekader, gevormd door persoonlijke achtergrond en eerdere ervaringen. Aan de buitenkant zie je vaak niet of iemand moeite heeft met het begrijpen van taal. Juist daarom is het belangrijk om altijd af te stemmen op de ander: hoe begrijpt hij of zij jouw woorden?

Goede communicatie vraagt dus niet alleen aandacht voor de inhoud en vorm van je boodschap, maar ook aandacht voor de persoon met wie je communiceert. Door bewust af te stemmen en echte interesse te tonen, ontstaat verbinding en groeit wederzijds begrip.

Aandacht voor communicatie = aandacht voor elkaar

Duidelijk communiceren is veel meer dan het overbrengen van een boodschap. Het gaat niet om het aanpassen aan autisme, maar om het bewuster communiceren als samenleving. Een samenleving die mensen met elkaar verbindt, met aandacht en begrip voor de ander. Een samenleving waarin iedereen gezien mag worden om wie hij of zij is – en niet om wat hij of zij mist.

Call to action

“Voordat je zegt: ‘Jij begrijpt mij niet’, vraag jezelf af of jij wel duidelijk genoeg was. Juist aan  mensen met autisme geeft dit helderheid en voorkomt veel stress. Communicatie met oog voor de ander brengt ons dichter bij elkaar – omdat iedereen het verdient gezien te worden om wie hij of zij écht is.

Wij jij er ook aan bijdragen dat iedereen gezien mag worden om wie hij of zij is? Deel dan mijn blog